Glazen bol

Anders werken met Ofman's Kernkwadranten

Sinds ik met het kernkwadranten model van Ofman in aanraking ben gekomen, vind ik het een fantastisch werkmodel. In dit artikel ga ik niet in op de werking van dit model, daar is genoeg over te vinden ............

............ op Internet en er is genoeg literatuur over verschenen. Door het spelen met dit model en verbanden leggen met andere methodieken, is dit model voor mij een nog nuttiger werkmodel geworden. In dit artikel laat ik hiervan enkele voorbeelden zien aan de hand van Joep (fictieve naam*).

Joep

Joep is een enigszins introverte jongeman van begin dertig. Joep is gepassioneerd van ICT en daarbij is hij ook enorm klant- en servicegericht. Desondanks ondervindt hij soms wat problemen in zijn contact met klanten, vooral wanneer deze in zijn ogen nogal dwingend doen. Dan geeft hij te makkelijk toe, waardoor hij in de problemen komt met zijn werk en planning. Met behulp van het kernkwadrantenspel van Ofman kreeg Joep al enig zicht op het mechanisme wat onder zijn gedrag ten grondslag ligt. Ik heb dit samengevat in de afbeelding.

Betekenis geven

KKWat heeft Joep er nu aan om te weten dat wanneer hij zijn bescheidenheid overdrijft, hij dan neigt tot zelfopoffering? Wat heeft Joep er nu aan om te weten dat hij zich irriteert aan opdringerigheid? Wat heeft Joep er nu aan om te weten dat hij meer assertief moet zijn, om zodoende meer in balans te geraken, en dus minder snel in zijn valkuil te vallen en zich minder snel te irriteren aan het gedrag van anderen. Natuurlijk, zodra Joep zich meer assertief zich gedraagt, heeft hij daar profijt van. Maar is het niet prettiger meer van jezelf en de mechanismen onder je gedrag te begrijpen? Om zodoende de quick fix te overstijgen en tot bewust gedrag te komen waarbij je jezelf leidt. Ik denk van wel.

Labeltjes plakken

Ik heb het meegemaakt tijdens sollicitatiegesprekken, dat je interviewer even snel en aantal kernkwadranten wil vullen om zo te weten of je in het team past of een risico bent. Bijvoorbeeld middels de vraag: “met wat voor soort mensen heb je moeite?”. Ik antwoordde destijds “met mensen die de kantjes eraf lopen”. Waarop de interviewer zei ”oh, dan ben jij heel star in je controle”. Niet, “herken je dit?”. En hoppa, het labeltje is geplakt.

Het nut van een model

Een model dient om een facet van de werkelijkheid te begrijpen. Alleen, daar gaat het vaak mis. Het model wordt als leidend genomen, als een manier om de werkelijkheid te beschrijven. Van hulpmiddel wordt het waarheid. Vaak met een stelligheid van 'zo is het'. Bij modellen binnen het domein van persoonlijke ontwikkeling komt het geregeld voor dat men klakkeloos de uitkomst van een test of methode overneemt en zich ermee identificeert. Dan wordt het model leidend en dient het om grip op situaties te krijgen en houden. Kortom, tijd voor een ander perspectief

Sta jezelf eens toe het gedrag van je eigen irritatie te vertonen

Het kernkwadranten model helpt om tot meer evenwicht te komen. Evenwicht, en meer specifiek innerlijke balans, ontstaat zodra tegenovergestelde extremen in verbinding zijn met elkaar. In de situatie van Joep verwart Joep misschien assertiviteit met opdringerigheid en dan blokkeert Joep. Kan Joep zichzelf toestaan zich ook eens 'opdringerig' te gedragen?

Keer je verwijt eens om in een open vraag aan jezelf

Het gedrag van anderen spiegelt doorgaans iets in jezelf, vooral als er sprake is van emoties. De irritatie die Joep ervaart bij wat hij noemt 'opdringerigheid van de ander' geeft wellicht een zinvolle invalshoek tot meer innerlijke balans. Wat verwijt Joep die ander? ‘Je respecteert mijn grenzen niet’. Draai dit nu eens om middels een open vraag aan jezelf; waarin respecteer ik mijn grenzen niet? Of, hoe sta ik toe dat anderen mijn grenzen negeren? En daarmee veranderde er iets in Joep, hij voelde namelijk dat hij zelf toestond dat een ander bij hem te ver ging en hij voelde eveneens dat hij zijn grenzen mag stellen. Oftewel, meer assertief mag zijn, en daarmee krijgt de uitdaging assertiviteit meer betekenis.

Erken belemmerende overtuigingen

Elk mens heeft een set van overtuigingen, waarvan sommigen je ontkrachten. De zogenaamde belemmerende overtuigingen. Met de kaarten belemmerende overtuigingen uit het Inspiratiespel van Gerrickens, Verstege en Dun maakte Joep de keuze voor zijn belemmerende overtuigingen waarin hij zichzelf het meest herkent. Naast ‘ik wil geen gedoe veroorzaken’ was dat ‘ik doe er niet toe’. Prima intentie natuurlijk, geen gedoe willen veroorzaken, maar in geval van Joep is dit de trigger tot irritatie bij iemand die naar zijn idee opdringerig doet, die leidt tot toegeven en zelfopoffering. Immers, het vermijdt een conflict en het geeft geen gedoe. Zo lijkt het althans, echter, het resulteert in een innerlijk conflict.

Toon zelfleiderschap en stap uit de dramadriehoek

Drama driehoekOok de rollen uit het model van de dramadriehoek vinden hun plaats in de hierboven genoemde zienswijze. Immers, Joep voelt zich niet erkent en dat is de schuld van de ander (de slachtofferrol) en die ander doet Joep dit aan (de daderrol) met zijn opdringerigheid. Joep redt zichzelf van de pijn van de confrontatie met zijn gevoel waarin hij gekwetst wordt, door zichzelf op te offeren (de redderrol).

Van zelflijderschap tot zelfleiderschap

Van Leeuwen Coaching laat die dynamiek - die vooral tot uiting komt in communicatie en samenwerking - mooi zien in de hierboven geplaatste afbeelding. Kenmerkend voor elke rol is dat niemand verantwoordelijkheid voor zijn situatie neemt en zelfleiderschap toont.

Kom je ego en je emoties (je angsten en onzekerheden) onder ogen

Even heel kort door de bocht, daar waar onbalans is, is lading aanwezig. Daar waar lading is, spelen emoties een significante rol. En daar waar emoties een rol spelen, heerst doorgaans angst en geen vertrouwen. Om hiermee om te gaan en tot innerlijke transformatie te komen, heb ik een model - het 3G-interactiemodel - en enkele strategieën ontwikkeld om echt tot verandering, of liever gezegd, tot vernieuwing te komen. Binnen de context van dit artikel gaat het nu te ver om daar uitgebreid op in te gaan.

Resumé

Waar gaat dit nu over? Dit gaat over verantwoordelijk erkennen en nemen voor je eigen gedrag, zodat je zelf de leiding neemt over je emoties, je keuzes en je gedrag en grip houdt op situaties zonder er de speelbal van te worden. Kortom, dit gaat over Zelfleiderschap; de wijze waarop je zelf de leiding neemt over je leven, je taakuitvoering en je communicatie & samenwerking ten einde tot excellente prestaties te komen.

In onderstaand schema heb ik een en ander verbeeldend samengevat.

KK plus

 

© Marcel Hermsen - september 2018